حسين قرچانلو
528
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )
در اين نبردها ابن شبيب شكست خورد و المعتصم بر دژهاى لورقه تسلّط يافت و لورقه ضميمه مملكت المريه شد ؛ اما ابن شبيب از آن پس ، شورش را از سرگرفت و توانست بار ديگر لورقه را به تصرف درآورد و سه برادرش پىدرپى بر لورقه امارت يافتند و آخرين ايشان به اطاعت المعتمد بن عباد ، صاحب اشبيليه ، گردن نهاد . « 1 » در 483 ق / 1090 م يوسف بن تاشفين امير مرابطين به اندلس وارد شد . ابتدا راهى لورقه گرديد ، چهار هزار تن از مرابطان را در تحت فرمان داوود بن عايشه در منطقه مرسيه و بلنسيه نهاد . « 2 » ادريسى مىنويسد : لورقه شهرى سفيد رنگ و محكم و استوار است و بر دامنهء كوهى واقع شده و بازارها و حومهاى در پايين شهر دارد كه گرد آن ، بارويى است و در حومهء آن بازار وسيعى است و بازارى به نام بازار عطرفروشان دارد . در اطراف لورقه ، معادن خاك زرد و معادن خاك قرمز وجود دارد كه به نواحى ديگر صادر مىشود . از قلعهء لورقه تا شهر مرسيه چهل ميل فاصله است . « 3 » در 560 ق / 1164 م موحدين به سوى لورقه راندند و از دژ بلج يا بلش گذشتند و شهرهاى قرطاجنه و لورقه را تسخير كردند و مردمش را به مذهب خويش درآوردند . هنگامى كه ابن مردانيش به لورقه آمد ، موحدين در آنجا بودند . « 4 » ياقوت در نيمهء اول قرن هفتم مىنويسد : لورقه شهرى از نواحى تدمير است و قلعهاى استوار و محكم دارد . در زمين آن ، گياهى نمىرويد و آب بر زمين آن مانند سرزمين مصر راكد مىماند . در اين شهر انگورى مىرويد كه هر خوشه آن به وزن پنجاه رطل عراقى است . « 5 » شهر لورقه تا سال 642 ق / 1245 م در دست موحدين بود و در اين سال ، قشتاليان آن را تصرف كردند . « 6 » حميرى در قرن نهم هجرى ، عينا گفتههاى ادريسى را دربارهء لورقه آورده ، ولى گاهى به مطالب جديدى دربارهء اين شهر اشاره مىكند و مىنويسد : لورقه زراعت و لبنيات و شراب فراوان دارد . از شگفتيهاى اين شهر
--> ( 1 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 2 ، ص 172 . ( 2 ) . همان ؛ ج 2 ، ص 345 . ( 3 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 2 ، ص 562 . ( 4 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 4 ، ص 8 - 9 و 250 . ( 5 ) . معجم البلدان ؛ ج 5 ، ص 25 . ( 6 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 4 ، ص 350 .